1processionmain

Super gevaarlijk: De rups van de Thaumetopoea pityocampa (de pijnboomprocessie rups)

Al 10 jaar wonen we in het zuiden van Frankrijk en van in het begin werd ik gewaarschuwd, tijdens ritten met de paarden, om de nesten van de denneboom processie rups (Thaumetopoea pityocampa of PPM) te vermijden. Onlangs belden vrienden me om te zeggen dat er iets mis was met hun hond: hij ademde zwaar, kwijlde en had een blauwe tongtip na in contact gekomen te zijn met deze rupsen. Het gevaar voor hun hond beseffende, adviseerde ik hen om onmiddellijk naar de veearts te gaan.

Mensen die in deze regio komen, hebben vaak geen idea van mogelijke ziektes zoals Leishmaniasis (veroorzaakt door zandvliegen die in deze region leven, zich voortkwekend in natte grond met organisch materiaal, niet in water zoals velen denken!), een ziekte die kan vermeden worden door een Scalibor halsband (meer over deze ziekte in mijn volgende post) aan te doen. Ze weten zeker vaak niets over het gevaar dat de rupsen, waarover meer in dit artikel, vertegenwoordigen.

Als grootmoeder van verschillende kleinkinderen en eigenaar van een roedel honden, geloof ik dat preventie belangrijk is: beter voorkomen dan genezen! Alvorens te beginnen moet ik toch zeggen dat deze rupsen al duizenden jaren op onze planeet leven, voedsel zijn voor vogels, je hun nesten al van ver kan zien en ze hun haren loslaten vaak voor een welbepaalde reden… Geen reden tot paniek dus wanneer het niet nodig is, je kan niet alles in de natuur doden dat een potentieel gevaar zou kunnen zijn. Laten we een beetje natuur behouden om ervan te genieten!

Alvorens dieper in te gaan op het gevaar dat deze rupsen vertegenwoordigen, wil ik het hebben over hun levenscyclus.

Ontmoet de rups in de verschillende seizoenen:

Of je nu in Frankrijk of Spanje wandelt, je komt ze tegen die witte suikerspin-achtige dichte koepelvormige/ druppelvormige cocons. Deze ondoordringbare nesten zijn het veilige plaatsje voor processie rupsen en houden hen warm in de winter op hun zonnig stekje op bepaalde pijnbomen. De nesten zijn echte zonnevallen, binnenin kan het meer dan 20°C warmer zijn dan de buitenwereld. De rupsen spenderen hun hele dag ineengedoken en knus in de top van het nest, hun mest vergaart zich in het onderste deel van het nest.

De “eik” mot variant (OPM) vind je op eiken, soms ook op een appel- of palmboom.

De PPPM larven zijn uitgebroed en verschijnen in de herfst, vanuit eitjes in de zomer gelegd, als mooie motten die geen enkel probleem veroorzaken, ze beginnen dan zich te voeden aan de naalden van de pijnbomen. Deze nachtrupsen, voeden zich doorheen winter op de pijnnaalden (ze verzwakken hierdoor de boom, maar doden hem niet) en keren terug naar hun nest voor het daglicht wordt. Eén enkele kolonie kan 2kg naalden eten, je hebt maar 4 tot 5 kolonies nodig om een 20 jaar oude boom volledig te ontdoen van zijn naalden. In de lente krijg je de “processies”.

1processionstreet

Vroeger zag je ze alleen van februari tot mei op het moment dat ze hun nest verlaten, in eindeloze neus aan staart processies / conga lijnen, zoekend naar aarde waarin ze kunnen verpoppen gedurende enkele maanden, soms enkele jaren. Zachtere herfst- en winterseizoenen maken dat je ze nu al ziet rondwandelen in begin december. Ecologen baseren hun studies i.v.m. klimaatopwarming op hen, omdat deze diertjes profiteren van de opwarming van de aarde. Ze zijn niet alleen meer een probleem voor zuiderse landen of het zuiden, want hun gebied is ondertussen uitgebreid tot het noorden van het Loire gebied hier in Frankrijk, slechts een 20-tal km verwijderd van Parijs…

Zowel het volwassen mannetje, als vrouwtje, kan vliegen. Hun natuurlijke verspreiding hangt af van hoever het vrouwelijk specimen kan vliegen, sowieso minder dan het mannetje. Een gemiddelde vlucht voor een vrouwtje bedraagt 1.7km, met een maximum record van 10.5km.

De volwassen motten leven maar 1 dag in de zomer, op die dag paren ze en leggen hun eitjes in pijnbomen.

Experimenten in Amerika toonden aan dat wanneer je deze rupsen in een cirkel plaats, neus aan staart, dat ze dan blijven rond en rond gaan tot ze sterven door gebrek aan voeding.

Hun natuurlijke vijanden zijn: de kuifmezen (ze eten de eitjes en de jonge rupsen), de koekoeken (eten de rupsen), de hoppen ( eten de cocons uit de grond) en niet te vergeten de vleermuizen (eten de motten).

Laten we het nu eens hebben over waarom we zo bezorgd moeten zijn:

Het kan beginnen met 1 nest in je nabije omgeving, het volgende jaar misschien met 3 of 4 meer op dezelfde boom, en dan verspreidt het zich over het hele gebied met een 50-tal nesten. Deze nesten bevinden zich op het hoogste punt van de bomen, ongeveer 15 meter hoog, dus niet in ons bereik in de allerhoogste taken. Raak de nesten NIET aan en je hebt geen probleem op dit moment van hun ontwikkeling, maar eens ze de nesten beginnen te verlaten, kun je deze rupsen overal in je tuin vinden.

Heel wat soorten rupsen kunnen huidallergieën veroorzaken, maar deze specifieke soort doet het vooral met hun haren. Ze kunnen een serieus gevaar betekenen voor kinderen, volwassenen, honden, paarden, vee. De haren eindigen in een scherpe punt, die zich al seen harpoen nestelt in zijn slachtoffer. Het haartje springt dan open en laat zijn gif los. De haren verspreiden zich gemakkelijk via de lucht! Ze bevatten “necro” en “neuro” toxines en blijven giftig zelfs als de rups dood is! Het hoog allergeen proteïne van de haren (het irritatie veroorzakende “taumetopein”) kan bij mensen zachte jeuk, zelfs anafylactische shock veroorzaken en infectie van de gevoelige huidgebieden (mond, neus, ogen). Vaak is het effect mild en gaat het vlug voorbij (vooral als je een warme douche neemt).

Honden/paarden/ vee willen ze opeten omdat ze voor hen een bitter-zoete geur en smaak hebben, zo nemen en absorberen ze automatisch het gif. Het onmiddellijk resultaat hiervan: ernstige zwellingen, moeilijkheden met ademhaling en zelfs necrose van de tong, zoals je hier kan zien bij de hond van onze vrienden:

1processiondogmouth

Slechts drie of vier van deze rupsen kunnen een middelgrote hond doden.

In geval van mogelijke infectie, aarzel niet, reinig onmiddellijk de mond van je hond met warm water (draag handschoenen!) en hol naar de veearts. Zorg ervoor dat je anti histamine tabletten bij de hand hebt als eerste behandeling. Het homeopatisch middel “Apis” kan je ook helpen om de tijd van de rit naar de veearts te overbruggen. De reactie van je hond/kat op het brandnetelgif van deze rupsen is: verschrikkelijke pijn en jeuk, allergische shock, daling van de bloeddruk, extreme zwelling van de tong en het verterings- en ademhalingssysteem, ademhalingsproblemen, verstikking, apathisch gedrag, kwijlen en wit schuim in de mond, asthmatische reactie, coma, nierfalen, dood…. De meeste kleine honden sterven na contact met deze giftige rups, sommige zelfs binnen het uur!

Een cortisone injectie, die herhaald wordt de volgende dag, zal de eerste behandeling bij de veearts zijn, (een mondspoelmiddel wordt ook vaak gegeven), amputeren van een deel van de tong van je hond kan de volgende stap zijn, omdat de tong kan wegkwijnen en afsterven omdat deze neurotisch wordt en kan afvallen. Er bestaat geen antigif, maar de behandeling met cortisone, bloeddruk stimulanten en pijnstillende medicatie, betekent minder pijn voor je hond en kan, in de meeste gevallen, je hond redden van een gewisse dood.

Vermijden van de woonplaatsen van de rupsen tijdens wandelingen, je hond aan de leiband houden in de natuur, is de beste preventieve actie. De basis regel dus: wandel nooit met je hond van de lijn in de buurt van pijnbomen.

Allemaal goed en wel, maar wat als je ze in je tuin vindt….

Geïnfecteerde takken verwijderen, omhakken van bomen die hen zouden kunnen lokken als woonplaats, is het enige wat je kunt doen om dit gevaar te vermijden.

Nesten in de bomen laat je best verwijderen door professionelen, de irriterende haren kunnen door de lucht vliegen en je zou ze zelf kunnen inademen! Laat dit best doen in de late zomerperiode en in de late namiddag (zo kunnen ze hun nest gedurende de dag niet herbouwen en sterven ze omdat ze onbeschermd de koudere nacht door moeten). De rupsen zijn nog klein in de zomer.

Wat te doen als je ze ziet wandelen op de grond?

Geen enkele van de volgende tips zijn “diervriendelijk” naar de rupsen toe, maar kunnen je huisdier redden. Een onkruidverbrander (vuurbrander om onkruid weg te branden) kan ze ter plekke wegbranden. Dit is beter dan insecticide te gebruiken (is wat meeste officiële instanties doen), want dat doodt nuttige insecten ook en je hond zou er nadien met zijn poten kunnen op wandelen.

Kokend water over de rupsen gieten , is een andere methode die de rupsen doodt, maar de haren kunnen dan drijvend overall terecht komen.

Best is te gaan voor een feromoon val, die trekt rupsen aan en vermijdt dat ze de grond bereiken. Eens gevangen in deze val, kunnen ze ergens anders getransporteerd worden (naar minder bevolkte gebieden) of eenvoudiger geëlimineerd worden. Deze val geeft een hormoon af dat alle mannelijke rupsen doet geuren als vrouwtjes, wat resulteert in totale verwarring in de kolonie, minder baby rupsjes en uiteindelijk het einde van de kolonie. (www.exosect.com)

Eco- vallen zijn ook goed, ze zijn gebaseerd op hetzelfde principe: ze zorgen ervoor dat de rupsen niet de grond bereiken, zie foto hieronder.

1processionecotrap

Grote plantages gebruiken een biologische wapen in de vorm van een bacterie (Bacillus thuringiensis ) die op de bomen gesproeid wordt om de rupsen te doden. Om effectief te zijn, moeten de rupsen de bacterie eten, die dan vervolgens een gif verspreidt in hun darmstelsel. Het nadeel is dat deze bacterie vele types rupsen aanvalt, niet alleen deze doelgroep, dus dit moet echt op een voorzichtige, welgeïnformeerde manier gebeuren.

Hopelijk heeft dit artikel bijgedragen om dierenvrienden op de hoogte te brengen van dit gevaar voor hun viervoeters, zodat ze zich verantwoordelijk kunnen wapenen hiertegen als ze ooit hier in het zuiden met vakantie zijn.

We moeten leren dansen in de regen

Signature

Vertaling artikel verschenen 01/03/2016 op woohoocuties.com, rechten uitsluitend voor Rescani, origineel artikel in het Engels te vinden op: http://woohoocuties.com/lethal-dangerthe-pine-processionary-moth/

1processessionlast